Narsistik kişilik bozukluğu nedir

Narsistik Kişilik Bozukluğu

Bu yazımızda Narsistik kişilik bozukluğu (Narsizm) nedir?, Nedenleri nelerdir?, Kimlerde görülür? Belirtileri ve özellikleri nelerdir? Tanısı nasıl konur? Tedavisi nasıl yapılır? gibi bilmeniz gereken tüm soruların cevabını bulabilirsiniz.

Takdir edilmek güzel bir duygu. Doğal olarak bizi iyi ve önemli hissettiriyor. Ve evet, bazen kendimizle de gurur duyuyor ve övünüyoruz. Ancak, eğer insanlar sizi kendini beğenmiş, yönlendirici ve talepkar olarak tanımlamaya başlarsa, daha ciddi bir durumdan muzdarip olabilirsiniz. Narsistik kişilik bozukluğu, toplumda bireyletin yaklaşık %1’ini etkileyen bir ruhsal bozukluktur ve erkeklerde kadınlardan daha yaygındır. Kendini aşırı beğenme, başkaları için empati eksikliği ve başkaları tarafından beğenilmeye duyulan aşırı ihtiyaç ile karakterizedir.

Bu bozukluğa sahipseniz, güç, prestij, kibirle meşgul olabilirsiniz ve özel bir muameleyi ve şöhreti hak ettiğinizi düşünebilirsiniz. Fakat narsizme sahip kişiler, hasta olduklarını asla kabul etmezler. Narsistik kişilik bozukluğu yüksek özgüven ve öz saygı ile karıştırılmamalıdır. Yüksek benlik saygısı olanlar alçakgönüllü bireylerdir.

Oysa narsistik kişilik bozukluğunda kibir, bencillik, övünme ve başkalarının duygu ve ihtiyaçlarını göz ardı etme vardır. Bu kişiler ilişkilerinde sıklıkla başarısızdırlar ve bu aşarısızlıkları için hep karşı tarafı suçlarlar. Bir nevi kendilerini sütten çıkmış ak kaşık gibi görürler. Narsistik kişilik bozukluğu olan bireyler, davranışlarının kendilerine ve başkalarına zarar verdiğini  fark edememektedir. İnsanlar bu kişilerin etrafında olmaktan hoşlanmaz. Bu kişiler kendilerini işte, evde ve sosyal yaşamında tatminsiz hisseder.

Narsistik Kişilik Bozukluğu (Narsizm) Nedir?

Narsistik kişilik bozukluğu ya da kısaca narsizm, kişinin kendini aşırı üstün, önemli görmesi, kendine hayranlık duyması ve kendisini başkalarının yerine koyma yani empati yeteneğinde eksiklik olması ile karakterize bir bozukluktur.

Ancak bu aşırı kendini beğenme ve güven maskesinin arkasında en ufak bir eleştiriye karşı tahammülsüz, düşük bir benlik saygısı yatar. Aslında bu kişiler kendi içlerinde aşağılık kompleksi yaşarlar; fakat dışarıya karşı kendini yücelten davranışlar sergilerler. Tedaviye son derece dirençli olan bu şiddetli ruh hastalığına sahip bireyler diğer insanlara zarar vermeyi ve kaos çıkatmayı severler.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Nedenleri

Hastalığın tanımlanmış tek bir nedeni yoktur. Yapılan araştırmalar, bozukluğun genetik ve çevresel faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığını göstermektedir. Narsistik kişilik bozukluğu olan bireylerde beynin empati, duygusal düzenleme, şefkat ve bilişsel işlevlerle ilişkili olduğu saptanan sol ön insula adı verilen kısmında daha az hacimde gri madde olduğu bulunmuştur.

Aile dinamikleri ve ebeveynlik biçimleri, çocuğun duygusal ve psikolojik iyiliği (ya da eksikliği) için özellikle önemlidir ve özellikle yetişkinlik döneminde narsisistik kişilik bozukluğunun başlangıcında belirleyici olan ikinci faktördür.

Araştırma bulgularına dayanarak, ruh sağlığı uzmanları Narsistik kişilik bozukluğunun gelişiminde ağır bir şekilde etkili olan üç tip işlevsiz ve etkisiz ebeveynlik tanımlamıştır:

1)Otoriter ebeveynlik: 

Otoriter bir tarz benimseyen ebeveynler aşırı derecede kontrolcüdürler. Çocuklarından çok fazla şey beklerler fakat başarıları övmede isteksizdirler. Onların tarzı, sıcaklık ve şefkatten yoksundur. Nadiren çocuklarına güven gösterirler. Hata yapıp öğrenmeleri için onlara fırsat vermezler.

Otoriter ebeveynler çocuklarının özgüvenini, özgüvenini ya da başkalarına karşı empati hissetme yeteneklerini inşa etmek için çok az şey yaparlar. Aşırı talepler, oldukça güvensiz çocuklar yetiştirir ve olgunlaştıkça baş etme mekanizması olarak narsistik kişilik özelliklerini geliştirebilirler. Yetişkinlikte, kişilikleri, normal olarak deneyimledikleri ego merkezli düşünme kalıplarını ve davranışlarını yeniden yarattıkça, ebeveynlerininkileri yansıtmaya geli

2)İzin verici ve aşırı hoşgörülü ebeveynlik

3)Hastalıklı veya istismar edici ebeveynlik:

Çocuklukta fiziksel, duygusal ve cinsel istismara maruz kalmak, narsisistik kişilik bozukluğu olanlar da dahil olmak üzere, ruh sağlığı bozuklukları tanısı konmuş birçok kişi için ortak bir faktördür. Kişilik Bozuklukları Dergisi tarafından bildirilen bir 2007 çalışmasında, çocuklukta aşırı suistimal ve kötü muamele gören kişiler, NPD teşhisi konusunun genel halkın üyelerine göre 2,93 kat daha fazla olduğunu göstermektedir. Kötüye kullanım içermeyen öyküler bildirenlere kıyasla, çocuklar fiziksel, duygusal veya cinsel olarak istismar edilen insanlar, üç buçuk kat fazla narsistik semptom bildirdiler. Kötüye kullanımdan yoksun çocukluk dönemindeki çalışma katılımcılarının hiçbiri bu ikiden fazla semptom bildirmemiştir, ancak çocuklar olarak istismar edilenlerin yaklaşık yüzde 20’si narsisizmin dört ya da daha fazla belirtisini rapor etmiş, onları tam tam donanımlı narsisit kişilik bozukluğu  için eşiğe getirmiştir.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Özellikleri

Bu kişilerin geçmiş yaşantılarına bakıldığında 0-6 yaşları arasında aile ve özellikle de anneyle olan ilişkilerinde kopukluk göze çarpar. Bu ailelerde baba ya çok siliktir ya da aşırı otorier davranır. Baba da anne gibi çocukla duygusal bağ kurmaz. Bu çocuklar duygusal ve fiziksel olarak istismara maruz kalmış olabilir. Ya da tam terai şekilde aşırı serbest bırakılmış da olabilir.

Bu bozukluğa sahip bireyler;

  • Çocukluklarında soğuk ve sevgi vermeyen bir anne tarafından duygusal olarak aç bırakıldıkları
  • Çocukluk yıllarında anne ve babasından yeterli sevgi alamadıkları
  • Anne babanın isteği doğrultusunda davranmadıklarında kendilerine kötü davranıldığı
  • Başarısız olduklarında kendilerine ilgi ve sevgi gösterilmediği görülmüştür.
  • Bu çocuklar bu nedenle yetişkin olduklarında sürekli başarılı olma çabasındadırlar. Hayatları boyunca, kendisini değerli hissetmek için başkalarının takdirini almak için çabalar dururlar. Takdir peşinde koştukları için de hayatları boşu boşuna geçip gider.
  • Sevgi alamayan çocuk buna dayanamadığından çok farklı kimlikler geliştirir. Değersizlik hissini örtmek için de maske şeklinde narsistik özellikler geliştirir.
  • Anneye kendisini farkettiremediği için anne imgesinden mahrum kalmıştır ve bu sebeble duygusal gelişimi yüzeyel kalmıştır.
  • Kaybettiği ilk çocuğuna yas tutan annenin 2. çocuğu oldukları sıklıkla gözlemlenmiştir. Bu sebeple bu çocukalar anne tarafından yüceltilirler. Fakat anne çocuğunu yüceleştirdiği halde sorunlarından sıyrılıp (üzüntü,yas, yoğunluk vb.) kendini çocuğuna verememektedir.
  • Ailenin kalabalık olması, çok sayıda çocuğa annelik yapma nedeniyle anne çocuğa sevgi verememiştir.
  • Çocuk, annenin yanı sıra anneanne, babaanne gibi birden fazla kişi tarafından büyütülme sonucu tek bir anneye bağlanamamıştır.
  • Çocuk kendine bakım veren birden fazla kişiden sevgi aldığından birisinden onay alamadığında kendini önemli hissettiren diğerine sığınır. Bu da kişiliğinde yarılmaya neden olur.
  • Narsistik kişilik bozukluğuna sahip çocuklarda rahatsızlığım temeli genellikle hayatlarının ilk 2 yılında atılır.
  • Fakat esas olarak belirtiler ergenlik ve sonrasında kendini göstermeye başlar. Aşağılık kompleksi duyan bu kişilerde bozukluk, üstünlük duygusu, beğenilme gereksinimi ve empati yoksunluğu şeklinde dışa yansıtılır. Kendisini üstün, eşi bulunmaz ve her konuda haklı gören bu kişiler başkalarından da kendisine böyle davranılmasını bekler.

Narsistik Kişilik Bozukluğu Belirti ve Bulguları

Sohbetleri hep kendi etrafında döndürme, başkalarını küçümseme, hep kendini haklı görme, herşeyin doğrusunu kendilerinin bildiğini iddia etme bozukluğun klasik belirtilerini oluşturur.

Gençlerde gelişmekte olan narsisizm sorununun gösteren uyarı işaretleri şunlardır:

  • Kardeşlere, arkadaşlara hatta yetişkinlere ve kendi ebeveynlerine karşı alay etmek, küçük düşürmek, aşağılamak gibi zorba davranışlar
  • Başkalarını görünümlerine, sosyal statülerine, kültürel geçmişine, etnik kökenine, engel durumuna vb. dayanarak etiketler, aşağılar. Örneğin engelli bireylerin dünyada yeri olmadığı, yaşamayı hak etmediğini söyleyebilir.
  • Başarısızlıkları ve kötü sonuçlar için tekrar tekrar başkalarını suçlama
  • Yalanı alışkanlık haline getirir, kendine yarar sağlamak için ısrarlı bir şekilde yalan söyleme, yalan söylemediğine inandırmak için yalan söyleme, yalanlarını örymek içim bir başkasına iftira etmek,  yalanlarına işaret eden kişilere yalan söyleyerek saldırma)
  • Başkalarının ne hissettiğini tahmin edemez, empati kuramaz.
  • Başkalarına zarar vererek de olsa hep kazanma isteği
  • Başkalarının başarılarını, durumlarını kıskanır
  • Başkalarının başına gelen kmtü şeylerden güç alır, mıtluluk duyar. Bunların kendisine yaptıkları şeyler yüzünden başlarına geldiğini, hak ettiklerini düşünür.
  • Her zaman kazanmak ister ve başarısız olduğunu kabullenmez, başkalarını suçlar
  • Kibir derecesinde yüksek ego ve kendini beğenme
  • Diğer aile fertlerinin hayatlarına karşı ilgisizdir.
  • Küçük eleştirilere dahi tahammül edemez, küser, saldırganlaşır. Hep kendisini haklı görür.
  • Diğer insanları çıkarları için kullanma
  • Sınırsız başarı hayalleri ile meşgul
  • Başarı ve yeteneklerini olduğundan fazla görme, örneğin ilkokulu dahi zor bitirmişken aşırı zeki olduğunu iddia etme, meslek sahibi olamadığı için sürekli başkalarını suçlama
  • Hiçbir zaman suçu kendinde aramaz
  • Gerçekçi olmayan hedeflerle hayatını boşa geçirir.
  • Duyguları yüzeyeldir

Böyle belirtiler gösteren gençler ile anne-babalar, henüz erken döneminde iken narsisistik kişilik bozukluğunun ilerlemesini yavaşlatacak veya durduracak tedavi hizmetleri sunabilecek eğitimli bir ruh sağlığı profesyonelinin yardımını almalıdır.

Çoğu zaman, bireyler başlangıçta narsisistik kişilik bozukluğu olan insanlara kapılır. Kendinizi narsisistik kişilik bozukluğuna sahip bireyin sahip olduğu güven, atılganlık ve heyecandan etkilenmiş olarak bulabilirsiniz. Ancak, kişiyi derinlemesine tanıdığınız zaman başlangıçta sizi kendisine çeken aynı özelliklerin yüzeyelliğini farkedersiniz. Bu durumda eğer görüşmeye mecbur değilseniz kısa bir süre sonra bu kişiden uzaklaştığınızı fark edersiniz.

Depresyon Belirtileri Nelerdir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Ayrıca kontrol et:

Bel ağrısına hangi bölüm bakar

Bel Ağrısı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Bel Ağrısı İçin Hangi Doktora Gidilir? Bel ağrısı farklı nedenler sonucu ortaya çıkabilen bir sağlık problemidir. Bel …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

close