Ast nedir

AST (Aspartat Transaminaz) Yüksekliği Neden Olur, Nasıl Düşürülür?

SON GÜNCELLEME: Mart 3, 2018

AST ya da Aspartat aminotransferaz kanda bulunan ve genellikle karaciğer fonksiyonlarını değerlerlendirmek için kullanılan bir enzimdir. AST düzeyleri sadece karaciğer bozukluklarında değil, farklı organ ve dokulardaki olumsuz durumlardan da etkilenir. En çok karaciğerde üretilen enzim; kas, beyin, kalp, böbrek gibi diğer organ ve dokularda da az miktarlarda üretilir.

AST enzimi genellikle ALT (Alanin Aminotransferaz) adı verilen diğer bir enzimle birlikte değerlendirilir. AST testi ile kandaki enzim miktarı ölçülür. Kolunuzdaki toplardamardan kan numunesi alınarak yapılır. AST/ALT oranı karaciğer hasarının nedeni hakkında bilgi verebilir. ALT testi en çok hepatitler, siroz, aşırı alkol kullanımı ve karaciğere zarar veren ilaç kullanımı için faydalı olmaktadır.

AST Normal Değeri

Eski ismi SGOT (serum glutamik okzalasetik transaminaz) olan enzim Aspartat Transaminaz olarak da bilinir. Normalde kanda düşük seviyelerde bulunur.

Normal değerleri;

Yetişkinlerde: 0 – 35 U/L

Kadınlarda: 8- 43 U/L (14 yaş<)

Erkeklerde: 14-20 U/L

Yaşla birlikte referans değerleri değişiklik gösterir;

  • 12-18 yaş:  10-40 U/L
  • 6-12 yaş:  10-50 U/L
  • 3-6 yaş çocuk:  15-50 U/L
  • <3 yaş bebekler:  15-60 U/L
  • 0-5 günlük bebek:  35-140 U/L

Yaşlılarda yetişkinlere göre biraz daha yüksek çıkar. Kadınlarda da erkeklere oranla bir miktar daha yüksek bulunur.

AST Testi Neden Yapılır?

Doktorunuz eğer karaciğerinizde bir hasardan şüphelenirse testi yaptırmanızı isteyebilir. Hepatit gibi nedenlerle karaciğer hücrelerinde hasar olması durumunda enzim yükselir.

  • Halsizlik,
  • güçsüzlük
  • yorgunluk,
  • sarılık,
  • karında şişlik ve ağrı
  • çay rengi idrar,
  • açık renkli dışkı
  • bulantı, kusma
  • kaşıntı gibi karaciğer hasarını düşündüren belirtileriniz varsa test yapılabilir.

Test karaciğer hastalıklarında tedavinin başarısını değerlendirmede de faydalıdır. Bazı ilaçlar karaciğere hasar verebilir. Bu ilaçlarla tedavi sırasında karaciğer hasarı takibi için bu teste başvurulur.

Risk grubunda bulunan bireylerde belli aralıklarla test yaparak karaciğer ile ilgili durumların takibi yapılabilir. Risk grubundaki bireyler;

  • Anne babada karackara hastalığı bulunanlar
  • Hepatit A, B ve C gibi hastalıklarla daha çok karşılaşan sağlık personeli
  • Karaciğere zarar verebilen ilaç kullananlar
  • Alkol bağımlısı bireyler

AST Yüksekliği Neden Olur?

  • Hepatit A, Hepatit B ve Hepatit C gibi karaciğeri etkileyen virüs enfeksiyonları
  • Karaciğer kanserleri
  • Karaciğer sirozu
  • Aşırı alkol kullanımı, Alkolik karaciğer hasarında, AST 300 U / L’nin altında kalır. ALT <100 U / L’dir. AST/ALT oranı 2: 1 veya 3: 1 şeklinde bulunur. Oran, 2:1 ise alkole  karaciğer hasarının alkol kaynaklı olduğundan şüphelenilmelidir.
  • Safra taşı. Genelde safra taşında AST seviyelerindeki artış normalin 5 katından azdır. Belirtilerin çözümlenmesinden bir hafta sonra değerler tipik olarak normale döndüğünden, hastalığın akut evresinde test yapılmalıdır.
  • Reyr sendromu: Çocuklarda görülen karaciğerkve beyni etkileyen bir hastalık.
  • Hamilelik
  • Bazı ilaçlar, İlaç kaynaklı karaciğer hasarında AST seviyelerinde belirgin yükselmeler olur. Biyokimyasal olarak, asetaminofen toksisitesinde AST ve ALT seviyeleri sıklıkla 10.000 U / L’yi aşmaktadır.
  • Enfeksiyöz mononükleoz (Öpücük hastalığı)
  • Wilson hastalığı
  • Hemokromatozis
  • Pankreas enfeksiyonu, akut pankreatitte pankreatik nekroz göstergesi – AST düzeyi> 250 IU / L
  • Kalp krizi
  • Crohn ve Ülseratif Kolit gibi iltihabi bağırsak hastalıkları

Test Sonucu Ne Anlama Gelir?

Eğer test sonucu normalin üst sınırının 10 katı gibi yüksek bir değerde çıkmışsa akut viral hepatit dülündürür. Akut hepatitlerde kan değerleri 2-3 ay yüksek kalır. Sonra yavaş yavaş normal sınırlara düşer.

Kronik hepatitlerde yükselme daha azdır. Genellikle üst sınırın 4 katı kadardır. Bu test genellikle diğer karaciğer fonksiyon testleri olan ALT, GGT ve ALP ile birlikte değerlendirilir.

AST Yüksekliği Nasıl Düşürülür?

Enzimin değeri yüksek bulunduğunda doktorunuz altta yatan nedeni tespit etmek için başka tetkikler isteyecektir. Yüksekliğe neden olan hastalık tedavi edildiğinde ya da karaciğere zarar veren ilaç kesildiğinde enzim değerleri bir süre sonra normal seviyeye dönecektir.

Evde besinmenize dikkat ederek enzimin düşmesini sağlayabilirsiniz. Karaciğer sağlığınızı korumak için bazı besinleri daha çok tüketebilirsiniz.

Karaciğer dostu besinlerden bazıları;

  • Enginar
  • Kereviz
  • Ispanak
  • Yeşil çay
  • Yulaf ezmesi
  • Yaban mersini
  • Sarımsak
  • Soğan
  • Avokado
  • Limon suyu
  • Zerdeçal
  • Brüksel lahanası
  • Greyfurt
  • Taze nane
  • Pancar
  • Somon
  • Balkabağı
  • Kuşkonmaz
  • Ceviz
  • Zeytin yağı
  • Fındık yağı
  • Hindistan cevizi yağı
  • Bol su
  • kahve
  • kırmızı üzüm
  • çilek
  • domates
  • karnabahar
  • tam tahıllar
  • soya fasulyesi
  • arnavut biberi
  • kırmızı biber
  • Karahindiba

Bu besin ve içecekleri çiğ ya da pişmiş şekilde tüketmek enzimin düşürülmesi ve karaciğer sağlığının kazanışmasında faydalı olacaktır.

AST Düşüklüğü Nedenleri

Düşüklük çok sık görülen bir durum olmamakla beraber nadiren olabilmektedir.

  • Bazı böbrek hastalıkları
  • Diayabetik ketoasidoz olarak adladırılan şeker koması
  • Diyaliz hastaları
  • Gebeler
  • Ağır beslenme yetersizliği düşüklüğe sebep olabilir.

Bir önceki yazımız olan Proteinüri (İdrarda Protein Kaçağı) Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kaynaklar:

https://www.ebmconsult.com/articles/lab-test-aspartate-aminotransferase-ast-level

 

Ayrıca kontrol et:

Albumin Nedir? Yüksekliği, Düşüklüğü, Normal Değerleri

İÇİNDEKİLER Albumin Görevi Nedir?Albumin Normal DeğeriHipoalbüminemi Nedenleri?Albumin Eksikliğinde Ne Olur?Albumin Eksikliği Nasıl Giderilir? Tedavisi nasıl …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir